2027 planlaması: hangi kararlar şimdi kesinleşmeli, hangileri opsiyon olarak tutulmalı

Şu anda hazırlanan 2027 bütçelerinin çoğu yaz öncesinde belirlenmiş varsayımlara dayanıyor. Bu varsayımların birkaçı artık geçerli değil.

ABD, ithalat vergilerinin hukuki dayanağını beş ay içinde iki kez değiştirdi. ABD Yüksek Mahkemesi 20 Şubat 2026'da, Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası'nın (IEEPA) Başkan'a gümrük tarifesi koyma yetkisi vermediğine hükmetti. 1974 Ticaret Yasası'nın 122. Bölümü kapsamında getirilen %10'luk geçici ek vergi 24 Şubat'ta yürürlüğe girdi ve 24 Temmuz'da sona erdi; çünkü 122. Bölüm, Kongre uzatmadıkça bu tür bir ek vergiyi 150 günle sınırlar ve Kongre uzatmadı. Aynı gün yerini yeni 301. Bölüm vergileri aldı: Birleşik Krallık, Avrupa Birliği ve bir grup başka ekonomiden yapılan ithalata %10, Çin dahil diğerlerinin çoğuna %12,5. ABD Ticaret Temsilcisi bu vergilerin ithalatın %99'unu kapsadığını tahmin etti. 232. Bölüm metal tarifelerinin kapsamındaki mallar muaf tutuldu.

Faizlerin yönü döndü. Avrupa Merkez Bankası, sekiz indirimle %2,00'ye inen mevduat faizini Haziran 2026'da %2,25'e, 16 Eylül'den itibaren de %2,50'ye yükseltti. İngiltere Merkez Bankası Eylül'de politika faizini %3,75'te sabit tuttu; Para Politikası Kurulu'nun dokuz üyesinden üçü faizin %4'e çıkarılması yönünde oy kullandı. Birleşik Krallık'ta TÜFE enflasyonu Ağustos'ta %3,1'e ulaştı ve Banka, Orta Doğu'daki çatışmanın yükselttiği enerji fiyatları fiyatlara yansıdıkça enflasyonun daha da artmasını bekliyor.

Euro mevduat faizi %2,00 iken yazılmış bir finansman varsayımı bugün yarım puan sapmış durumda ve bundan sonraki adımlar belirsiz.

Planların çoğu her pazar için tek bir harmanlanmış tarife varsayımı taşır. Bu, bir tedarik, fiyatlandırma veya kapasite kararı için en önemli özelliği gizler: belirli bir verginin ne kadar sürmesinin muhtemel olduğunu ve onu neyin sona erdirebileceğini.

ABD'nin her aracı kendi takvimiyle işler. 122. Bölüm ek vergisi yasayla %15 ve 150 günle sınırlıdır. 301. Bölüm vergileri Ticaret Temsilcisi'nin soruşturma bulgularına dayanır ve mahkemede itiraz edilebilir; IEEPA tarifelerine karşı açılan davayı kazanan grup, yeni vergiler yürürlüğe girdikten birkaç saat sonra bunlara karşı da dava açtı. 232. Bölüm vergileri Ticaret Bakanlığı'nın ulusal güvenlik tespitine dayanır ve başkanlık kararnameleriyle defalarca düzeltildi; bunlara, daha düşük oranlardan yararlanan ürün listesini 2027 sonuna kadar genişleten Haziran 2026 değişikliği de dahildir. 150 günlük takvime bağlı bir vergiye açık bir marj, bitiş tarihi olmayan ve hakkında süren bir dava bulunan bir vergiye açık marjdan farklı bir yanıt gerektirir.

Bu nedenle risk modeli, satır satır, oranın yanında aracı da tutmalıdır: tarife kodu, menşe, uygulanan araç, oran, oranın son değiştiği tarih ve onu bir sonraki değiştirebilecek olay. Gümrük beyannamelerinden ve satın alma defterinden kurulan bu model, yönetim kuruluna nihai maliyet riskinin büyük bölümünün tek bir itirazla karşı karşıya olan tek bir araca bağlı olup olmadığını gösterir.

Aynı disiplin, ödenmiş paralar için de geçerlidir. ABD Gümrük ve Sınır Koruma Teşkilatı (CBP), IEEPA vergileri için iade sürecinin üçüncü aşamasını 6 Ekim 2026'da başlattı; 8 Ekim'de ABD Uluslararası Ticaret Mahkemesi öncü iade davasında toplu dava sınıfını onayladı, ancak bu karara hâlâ itiraz edilebilir. Ticaret hukukçuları en erken vergiler için zamanaşımı süresini iki yıl olarak yorumluyor; bu süre 2027'nin başında doluyor. İade, kayıtlı ithalatçıya (importer of record) yapılır. Gümrük vergisi ödenmiş teslim (DDP) koşuluyla alım yapan bir işletme vergiyi satın alma fiyatının içinde taşımıştır, sınıfın dışında kalır ve ancak tedarikçi sözleşmesinin öngördüğü kadarını geri alabilir. Bu çizginin hangi tarafında olduğunuzu gümrük ve hukuk danışmanlarınızla netleştirmek, 2027'nin bir nakit girişi mi yoksa hiçbir şey mi getireceğini belirler.

Taahhüt, değeri hangi senaryonun gerçekleşeceğine pek bağlı olmayan ya da beklendikçe maliyeti artan bir karardır. Nihai maliyeti ve katkı payını ürün ve pazar bazında sipariş sisteminden ve muhasebe defterinden yeniden kurmak bir taahhüttür, çünkü sonraki her karar buna ihtiyaç duyar. Gelecek yılın döviz cinsinden alımlarının hangi payının ne zaman sabitleneceğini belirten bir riskten korunma politikası ve bir tarife değişikliğini kimin üstleneceğini söyleyen tedarikçi koşulları da öyledir.

Opsiyon ise, açık tutmak için bir bedel ödendiği sürece zamanla ucuzlayan ve daha iyi bilgiye dayanan bir karardır. 2026 sonunda çoğu şirket için üretimi ikinci bir ülkeye taşımak, ABD'de depo açmak, ABD fiyat listesini yeniden belirlemek veya yeni bir pazara girmek birer opsiyondur. Her biri için sorulması gereken soru, açık tutmanın neye mal olduğudur: ikinci bir tedarikçiyi onaylamak, çıkış maddesi olan bir kira sözleşmesi tutmak, fazladan stok taşımak, küçük bir test pazarı yürütmek. Bu maliyet opsiyon primidir. Bütçede ayrı bir satır olarak yer almalıdır; böylece yönetim kurulu hangi esneklik için ödeme yaptığını görebilir.

İncelediğimiz planların çoğu ikisini karıştırır. Tek bir tarife tahminine dayanarak bir tedarik hamlesine bağlanır, bu hamlenin kazandırıp kazandırmayacağını gösterecek veri çalışmasını ise erteler. Bu sırayı tersine çevirmek, bir 2027 planında yapacağımız başlıca değişikliktir.

Tetikleyicisi olmayan bir opsiyon genellikle geç kullanılır ya da hiç kullanılmaz. Plan her opsiyon için ona bilgi sağlayacak gözlemlenebilir olayı, işletmenin harekete geçeceği eşiği ve kararın verileceği en geç tarihi belirtmelidir.

28 Ekim'deki Birleşik Krallık bütçesi, Birleşik Krallık planının vergi varsayımlarını belirler. İngiltere Merkez Bankası 5 Kasım'da Para Politikası Raporu ile birlikte, ardından 17 Aralık'ta kararını açıklar. 301. Bölüm vergilerine ve IEEPA iade sınıfına ilişkin davalar, kimsenin kontrol etmediği tarihlerde karara bağlanacak; bu nedenle bu tetikleyicileri tarih yerine sonuç olarak yazmak daha doğrudur. Bazı ürünler için düşük 232. Bölüm oranları 2027 sonuna kadar geçerli; bu da metal yoğun her tedarik kararına doğal bir gözden geçirme noktası sağlar.

Bir tetikleyici şu kadar sade olabilir. ABD'ye giden ana kategorimizdeki 301. Bölüm oranı 31 Mart 2027'de hâlâ yürürlükteyse ve hiçbir mahkeme onu askıya almamışsa, o kategori için ikinci tedarikçi opsiyonunu kullanırız; askıya alınmışsa bekleriz. Yönetim kurulu kuralı Kasım'da onaylar, yönetim de Mart'ta stratejiyi yeniden tartışmaya açmadan uygular.

Kur riski genellikle raporlama para biriminde kurulmuş bir plana bütçe kuru uygulanarak yönetilir. Bu, marjın nerede kazanıldığını gizler. ABD doları ile alan, sterlin ve euro ile satan ve sterlin ile raporlayan bir işletmenin üç ayrı riski vardır; tek bir bütçe kuru, portföyün euro cinsinden bölümü para kaybederken katkı payını yükseliyor gösterebilir.

İşe, hiçbir şeyi çevirmeden önce, katkı payını pazar bazında, her satışın ve her maliyetin oluştuğu para biriminde, sipariş sisteminden ve satın alma defterinden yeniden hesaplayarak başlarız. Bundan iki rakam çıkar. Birincisi, gelir ve maliyetin aynı para biriminde olduğu doğal korunmaları açık pozisyonlardan ayırır. İkincisi, her pazarın katkı payını negatife çevirecek kur hareketidir. Bu ikinci rakam, plandaki kur tetikleyicilerinin eşiği olur.

Birleşik Krallık, Türkiye, Körfez, Avustralya ve ABD'deki kurumlarla çalışıyoruz. Gözden kaçması en kolay risk, yurt içi sanılan bir maliyette durur: dolar cinsinden faturalanan bir navlun sözleşmesi, bir yazılım lisansı ya da bir pazaryeri komisyonu gibi.

Kasım 2026 sonuna kadar nihai maliyeti ve katkı payını ürün ve pazar bazında gümrük beyannamelerinden, sipariş sisteminden ve muhasebe defterinden yeniden kurun ve her satırın karşısına tarife aracını kaydedin. Danışmanlarınızla, işletmenin herhangi bir IEEPA vergisi için kayıtlı ithalatçı olup olmadığını ve öyleyse 2027 başındaki zamanaşımı tarihinden önce hangi iade yolunu kullanacağını teyit edin.

Aralık ayındaki yönetim kurulu toplantısında planı iki bölüm halinde onaylayın: tamamen fonlanan taahhütler ve her biri kendi tutma maliyeti, tetikleyicisi, eşiği ve karar tarihiyle birlikte opsiyonlar. 2027 alımları için riskten korunma politikasını sabitleyin ve her pazar için katkı payının negatife döndüğü kuru kaydedin.

Ocak ve Şubat 2027'de, yenileme dönemi gelen tedarikçi ve müşteri sözleşmelerini, tarife değişikliklerinin olaydan sonra pazarlıkla değil sözleşme maddesiyle paylaştırılacağı şekilde yeniden yazın.

31 Mart 2027'ye kadar ilk opsiyon kararlarını, fiilen yürürlükte olan oranları ve mahkeme kararlarını kullanarak Kasım'da belirlenen tetikleyicilere göre verin.

Haziran 2027'de hangi opsiyonların kullanıldığını, hangilerinin süresinin dolduğunu ve her birini tutmanın neye mal olduğunu gözden geçirin, yılın ikinci yarısı için tetikleyicileri yeniden belirleyin.